Thoái hóa cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Thoái hóa cột sống là tình trạng lão hóa của xương khớp, làm xương cột sống mất dần cấu trúc và chức năng bình thường theo thời gian. Thoái hóa cột sống gây cho người bệnh cảm giác đau nhức, khó chịu kéo dài ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống sinh hoạt. Theo nghiên cứu của các chuyên gia, ở nước ta hiện nay bệnh thoái hóa cột sống chiếm tới 33% các loại bệnh về xương khớp, do đó chúng ta cần hiểu rõ nguyên nhân và cách điều trị kịp thời để tránh bệnh trở nặng gây nhiều biến chứng.

1. Thoái hóa cột sống là gì?

Cột sống là một trục đỡ giúp cơ thể chúng ta có thể hoạt động linh hoạt trong cuộc sống hàng ngày như nâng, gập, uốn cong hay vặn mình.

Thoái hóa cột sống là gì?

Thoái hóa cột sống còn có tên gọi khác là thoái hóa đốt sống cổ và thoái hóa cột sống thắt lưng, là hiện tượng xương cột sống bị lão hóa, chủ yếu gặp ở những đối tượng trung niên và cao tuổi. Thế nhưng hiện nay bệnh đang dần trẻ hóa và xuất hiện nhiều ở những người trong độ tuổi 30-35.

Bệnh nhân mắc căn bệnh này tuy không nguy hiểm tới tính mạng nhưng nó ảnh hưởng rất lớn tới sự vận động, di chuyển trong cuộc sống. Cột sống bị thoái hóa đồng nghĩa trục cơ thể bị hư hại, tổn thương sẽ gây ra cảm giác đau âm ỉ và dữ dội làm mất cân bằng cuộc sống.

2. Nguyên nhân gây thoái hóa cột sống

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng tới cột sống gây thoái hóa cột sống. Sau đây là một số nguyên nhân chính.

Nguyên nhân gây thoái hóa cột sống

Thoái hóa tự nhiên

Xương cột sống sẽ vừa phát triển vừa lão hóa theo thời gian, đối với những người khi bước qua tuổi 30 xương sẽ thoái hóa nhanh và phát triển chậm lại. Do đó ít ai tránh được sự thoái hóa tự nhiên của xương khớp.

Độ tuổi càng cao càng dễ mắc các bệnh về xương khớp do quá trình trao đổi chất bị gián đoạn, trì trệ bởi các chức năng trong cơ thể dần suy yếu. Khi lượng canxi không đủ cung cấp cho xương phát triển, xương sẽ yếu, giòn và gây thoái hóa cột sống.

Chế độ ăn uống không phù hợp, không đủ chất

Điều kiện kinh tế không đủ để có những bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng hay do chế độ ăn uống không phù hợp, ăn nhiều các chất không cần thiết và thiếu hụt những dưỡng chất quan trọng là nguyên nhân gây ra thoái hóa cột sống.

Canxi và vitamin D là những thành phần chính cấu tạo nên xương, giúp xương chắc khỏe. Khi thiếu hụt những hợp chất này xương sẽ mất tính đàn hồi, yếu, giòn dễ gãy, viêm khớp và làm thoái hóa cột sống.

Chấn thương do tai nạn

Những tác động từ bên ngoài môi trường như tai nạn giao thông, tai nạn lao động làm chấn thương cột sống sẽ làm xương cột sống suy yếu.

Nếu không điều trị dứt điểm thì các chấn thương này sẽ phát triển nhanh và gây tổn thương lên cột sống.

Tư thế làm việc không đúng, làm việc nặng sớm

Những người làm công việc văn phòng, làm công nhân hay những công việc yêu cầu ngồi 1 chỗ và đứng quá lâu ở cùng tư thế rất dễ bị bệnh thoái hóa cột sống.

Khi cơ xương không được vận động, canxi và các vitamin sẽ không được cung cấp đầy đủ tới tế bào nuôi xương từ đó gây ra các hiện tượng tê cứng, đau lưng, nhức mỏi và lâu dần gây ra tình trạng thoái hóa cột sống.

Các công nhân làm công trình chuyên mang vác nặng, các phụ huynh để con em mình làm việc nặng khi mới 13-15 tuổi sẽ gây ảnh hưởng rất xấu đến cột sống. Xương cột sống suy yếu ngay từ khi vừa phát triển sẽ dễ bị thoái hóa cột sống.

Do yếu tố di truyền

Trong gia đình có ba mẹ hoặc ông bà từng bị thoái hóa cột sống thì đời con đời cháu nguy cơ bị thoái hóa cột sống cao hơn những gia đình bình thường khác.

Do đó cần khám sàng lọc định kỳ để có thể phát hiện ra bệnh sớm và chữa trị để tránh gây ra các hậu quả đáng tiếc.

Do mắc các bệnh lý về xương khớp

Bệnh nhân từng có tiền sử mắc các bệnh về xương khớp như bệnh đau lưng, viêm khớp, viêm xương, gai cột sống, thoát vị đĩa đệm, bệnh gút và bệnh tiểu đường rất có khả năng bị thoái hóa cột sống.

Nếu bạn đã từng bị các loại bệnh lý liên quan xương khớp chữa thành công nhưng giờ vẫn có cảm giác đau nhức âm ỉ vùng thắt lưng, vùng vai gáy và cổ thì nên đi khám kiểm tra rất có thể bạn đã bị bệnh thoái hóa cột sống.

Những nguyên nhân khác

Những người thừa cân nặng có nguy cơ béo phì rất dễ bị thoái hóa cột sống, do khi cân nặng quá lớn thì trọng lượng cơ thể dồn lên phần cột sống tăng nhiều, cột sống không chống đỡ nổi sẽ suy yếu và gây thoái hóa cột sống.

Ngoài ra các bà mẹ mang thai và sau khi sinh em bé cũng có nguy cơ thoái hóa cột sống sớm vì trong quá trình nuôi bào thai cơ thể không được cung cấp đầy đủ canxi và các chất dinh dưỡng.

3. Triệu chứng của bệnh thoái hóa cột sống

Tùy theo mức độ bệnh mà mỗi người bị thoái hóa cột sống sẽ có những triệu chứng khác nhau, nhưng đa số chỉ là những cơn đau âm ỉ không gây sưng hay viêm. Do đó, các bạn cần chú ý một số dấu hiệu của bệnh thoái hóa cột sống như:

Triệu chứng của bệnh thoái hóa cột sống

Đau lưng

Triệu chứng đầu tiên và dễ nhận biết nhất của bệnh thoái hóa cột sống là đau lưng. Các cơn đau ở vùng dưới lưng, đau âm ỉ tới dữ dội và lan rộng sang những vùng xung quanh như mông và phần dưới chân.

Những cơn đau kéo dài từ ngày này qua ngày khác, cơn đau đứt đoạn như khi đang đau dữ dội rồi biến mất hoàn toàn và sau 1 2 tiếng lại tiếp tục đau mạnh hơn.

Dễ nhận biết hơn là khi thời tiết thay đổi, trời trở lạnh hoặc khi người bệnh bị ướt mưa, các cơn đau sẽ kéo đến dữ dội và đau nhức nhối ở vùng sống lưng.

Tê bì chân tay

Các dây thần kinh ở tay và chân có quan hệ mật thiết với sống lưng, do đó khi bị thoái hóa cột sống sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các vận động tay chân.

Khi một trong những các đốt của sống lưng bị thoái hóa, chân tay sẽ có cảm giác tê cứng khi để lâu không cử động, đặc biệt khi ngủ.

Nếu bệnh thoái hóa cột sống lưng ở giai đoạn nặng rất có thể người bệnh sẽ bị liệt các chi phần dưới gây ra nhiều khó khăn trong việc di chuyển đi lại.

Đau nhiều khi vận động mạnh

Khi cơ thể mang vác các đồ vật nặng hay yếu tố công việc yêu cầu vận động mạnh,các cơn đau sẽ đến với chu kỳ nhiều và gây đau nhức nhiều hơn.

Nếu thường xuyên bạn cảm thấy đau mạnh ở vùng thắt lưng và vai gáy thì nên dành thời gian đi khám bác sĩ để biết rõ bệnh tình và có những phương pháp chữa trị sớm.

Các cơn đau lan sang vùng xung quanh

Hôm nay bạn thấy đau ở vùng dưới lưng, sáng hôm sau ngủ dậy cơn đau kéo xuống các chi, thêm hôm sau nữa cơ thể nhức mỏi toàn thân và  vận động khó khăn, đau nhức âm ỉ thì bạn cần chú ý rất có thể bạn đang bị thoái hóa cột sống.

Đốt sống lưng có tiếng kêu loạc xoạc

Vận động nhiều và khi cơ thể thay đổi tư thế làm việc có nghe các tiếng lục đục, lào xào của xương khớp thì bạn có khả năng bị thoái hóa cột sống ở giai đoạn đầu. 

Việc quan tâm và chú ý sức khỏe bản thân rất quan trọng để phòng ngừa và điều trị các bệnh về xương khớp sớm do đó bạn không được chủ quan khi nghe tiếng xương kêu.

Mất ngủ, chán ăn, suy nhược cơ thể

Các cơn đau nhiều làm cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi, khó chịu từ đó ăn sẽ không ngon, gây chán ăn.

Khi cơ thể không được cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết qua việc ăn uống thì quá trình lưu thông máu sẽ diễn ra chậm hơn, máu không lưu thông đến não gây mất ngủ, khó ngủ và lâu ngày cơ thể sẽ bị suy nhược.

Vì vậy khi thấy các triệu chứng của bệnh thoái hóa cột sống cần đi chụp X-quang, siêu âm tổng quát để biết rõ bệnh tình của mình đang ở giai đoạn nào và có những phương pháp điều trị thích hợp.

4. Dinh dưỡng cho bệnh nhân thoái hóa cột sống

Đối với bệnh nhân thoái hóa cột sống, chế độ dinh dưỡng rất quan trọng để giúp lấy lại tinh thần và bồi bổ dưỡng chất giúp bệnh tiến triển theo chiều hướng tốt hơn.

Dinh dưỡng cho bệnh nhân thoái hóa cột sống

Canxi là một nguyên tố chính cấu tạo hình thành nên xương, mỗi ngày cơ thể cần khoảng 1200mg canxi. Do đó chúng ta cần bổ sung các loại thực phẩm chứa nhiều canxi như:

  • Sữa hoặc các chế phẩm từ sữa như: phô mai, sữa chua, sữa tươi.. đây là loại thực phẩm giúp cơ thể dễ hấp thụ canxi.
  • Các loại rau xanh, củ: bông cải xanh, đậu ve, cà rốt, khoai tây, bí đỏ.
  • Các loại hải sản: tôm, cua, mực, ghẹ, hàu, cá… 
  • Các loại thịt như thịt bò, thịt gà, thịt heo, thịt dê… tuy nhiên không nên ăn quá nhiều thịt vì trong thịt có chứa nhiều cholesterol có nguy cơ làm tăng cholesterol máu dẫn đến các bệnh tim mạch.
  • Đậu nành: đây là loại đậu tuy chứa hàm lượng canxi không nhiều nhưng giúp cơ thể dễ hấp thụ nhất, giúp ngăn ngừa tình trạng loãng xương.

Thường xuyên bổ sung canxi trong thực đơn hàng ngày sẽ giúp đẩy lùi tình trạng thoái hóa cột sống, giúp cơ thể khỏe mạnh và bớt cảm giác đau nhức khó chịu.

Ngoài ra, cần tránh xa các thực phẩm nhiều dầu mỡ, chất béo, các loại thực phẩm chứa nhiều độc tố như đồ hộp, thức ăn chế biến sẵn, đồ ăn tái sống và các chất kích thích ảnh hưởng đến việc hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể.

5. Cách phòng ngừa bệnh thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống là loại bệnh rất phổ biến hiện nay, do đó chúng ta cần nắm rõ các phương pháp phòng ngừa và điều trị.

Để phòng ngừa bệnh thoái hóa cột sống, mỗi chúng ta cần chú ý những biện pháp sau:

Thường xuyên thay đổi tư thế làm việc, không nên ngồi hoặc đứng quá lâu. Nếu công việc yêu cầu ngồi cả ngày thì trong những giờ giải lao nên đứng lên đi lại để cơ thể được vận động, ngăn ngừa các bệnh về xương khớp trong đó có thoái hóa cột sống.

Cách phòng ngừa bệnh thoái hóa cột sống

Chế độ sinh hoạt lành mạnh, tránh xa các chất kích thích như thuốc lá, ma túy, các loại thức uống có cồn như bia rượu. Vì đây là những loại chất gây ảnh hưởng làm cơ thể không thể hấp thụ được canxi và dưỡng chất.

Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để tăng cường sức khỏe, làm tăng lượng máu và oxy đến các tế bào trên xương sống, hỗ trợ quá trình trao đổi chất diễn ra nhanh hơn. Khi tập luyện, cơ thể sản sinh các hoocmon giúp giảm căng thẳng, stress, mệt mỏi.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, lành mạnh, bổ sung nhiều các thực phẩm chứa calci, protein và vitamin,  không ăn các thực phẩm có chứa quá nhiều chất béo dễ gây béo phì.

Không hút thuốc, rượu bia, luôn giữ cho tâm trạng thoải mái, không căng thẳng để ngăn ngừa bệnh thoái hóa cột sống.

6. Phương pháp điều trị thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống là căn bệnh theo quá trình lão hóa xương tự nhiên của quy luật sinh tồn, do đó không có cách để tiêu diệt tận gốc mà chỉ có các liệu pháp hỗ trợ giảm triệu chứng bằng y học hiện đại hay y học cổ truyền như:

Phương pháp điều trị thoái hóa cột sống

Điều trị nội khoa

Sử dụng các loại thuốc giảm đau aspirin, thuốc chống viêm steroid, thuốc giãn cơ hay tiêm corticoid tại chỗ.

Đây là phương pháp giúp hỗ trợ giảm những cơn đau tạm thời, khi bệnh nhân bị đau dữ dội, sử dụng thuốc tây y rất tiện lợi và nhanh chóng xóa tan những cơn đau.

Tuy nhiên nó chỉ làm mất các triệu chứng tạm thời chứ thực chất bệnh vẫn tồn tại và phát triển, do đó nếu sử dụng thuốc tây lâu dài sẽ gây nguy hiểm cho người bệnh.

Vật lý trị liệu

Sử dụng các phương pháp như chườm nóng, matxa, chiếu  tia hồng ngoại hay tập thể dục để ngăn ngừa bệnh tiến triển xấu đi.

Điều trị ngoại khoa

Các phương pháp điều trị ngoại khoa được áp dụng khi thoái hóa cột sống để lại các biến chứng như thoát vị đĩa đệm, gai cột sống, đau thần kinh tọa…

Khi thuốc giảm đau và chống viêm không có tác dụng thì bạn nên đi khám để biết bệnh trong giai đoạn nào và có phương pháp điều trị ngoại khoa để hạn chế những cơn đau kéo dài.

Sử dụng các bài thuốc nam

Theo y học cổ truyền, các loại thảo dược từ thiên nhiên có tác dụng rất lớn trong việc chữa thoái hóa cột sống. Sau đây là một số bài thuốc nam phổ biến:

Lá lốt

Lá lốt

Bài thuốc lá lốt được ưa chuộng và sử dụng rộng rãi nhất trong các loại thảo mộc tự nhiên chữa thoái hóa cột sống vì mùi dễ chịu, dễ thực hiện chỉ với vài bước đơn giản.

Lấy lượng lá lốt và ngải cứu theo tỉ lệ 1:1, chưng nóng lên và để nguội rồi cho vào tấm vải sạch, mỏng. Chườm lên vùng lưng 2 lần/ngày, mỗi lần từ 20-30 phút.

Khi thấy hết nóng thì đưa lá lốt và ngải cứu vào đun nóng tiếp để đạt hiệu quả tối đa. Bài thuốc này có thể thêm giấm vào chưng cùng.

Nước gạo

Bài thuốc đơn giản nhất để chữa thoái hóa cột sống vì nguyên liệu là gạo, 1 loại thực phẩm cần thiết trong bữa ăn hàng ngày.

Lấy 1 nắm gạo nấu cháo, đến khi cháo nhừ hoàn toàn thì tắt lửa, chắt phần nước ra uống. Bạn nên sử dụng hàng ngày để có thể ngăn ngừa các bệnh về xương khớp, giảm những cơn đau, chống buồn nôn và trị thoái hóa cột sống rất tốt.

Cây xương rồng

Cây xương rồng

Xương rồng là một loại cây có thể chữa trị bệnh thoái hóa cột sống ít được biết đến, cây xương rồng có khả năng hoạt huyết giúp giảm đau tốt nên bài thuốc này có hiệu quả rất lớn trong việc điều trị giảm triệu chứng bệnh thoái hóa cột sống.

Để có được bài thuốc này, chúng ta cần 2000g phần ngọn non hay phàn bánh tẻ của cành xương rồng, đem cắt gai và giã nhỏ sau đó cho ít dấm vào rồi đun nóng.

Khi hỗn hợp nóng lên, cho vào chiếc khăn sạch đắp lên vùng cột sống bị đau. Kiên trì và chịu khó sử dụng bài thuốc này trong vòng 2 tuần sẽ giảm hẳn những cơn đau do bệnh thoái hóa cột sống gây nên.

Tuy nhiên bản chất cây xương rồng chứa rất nhiều độc tố có hại cho sức khỏe, do đó chúng ta cần lựa chọn loại xương rồng 3 cánh để giảm độc tố, các loại xương rồng khác có nguy cơ bị ngộ độc rất cao.

Khi điều trị bằng phương pháp y học hiện đại hay y học cổ truyền các bạn cũng cần phải kết hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh, thường xuyên thể dục thể thao để nâng cao đời sống tinh thần giúp điều trị bệnh hiệu quả hơn.

7. Những câu hỏi thường gặp về bệnh thoái hóa cột sống

Khi nghi ngờ bản thân có những triệu chứng của thoái hóa cột sống hay phát hiện mình đang bị căn bệnh này hành hạ, bạn sẽ rất tò mò và có nhiều thắc mắc về nó. Sau đây sẽ là một số giải đáp cho những câu hỏi phổ biến.

Thoái hóa cột sống có được mang thai hay không

Thoái hóa cột sống là một căn bệnh không phải có thể dễ dàng chữa trị trong khoảng thời gian ngắn, việc điều trị cần rất nhiều thời gian và áp dụng rất nhiều phương pháp cộng với sự kiên trì, chịu khó của bệnh nhân.

Do đó với những người bình thường đã khó, phụ nữ mang thai lại càng khó và nguy hiểm hơn.

Trong quá trình mang thai, cơ thể có nhiều sự thay đổi dẫn đến thường xuyên đau mỏi, khó chịu, ốm nghén. Nếu mang thêm trong mình căn bệnh thoái hóa cột sống gây đau lưng, mệt mỏi và đau dữ dội thường xuyên thì với sức của mẹ bầu sợ rằng không thể chịu nổi.

Vậy nên chị em phụ nữ khi biết mình bị thoái hóa cột sống tốt nhất không nên mang thai để không ảnh hưởng tới mẹ và thai nhi.

Nếu đã vô tình mang thai khi bị thoái hóa cột sống, bạn nên đi khám các bác sĩ chuyên khoa để có những phương pháp giảm đau hiệu quả. Không được tự ý uống các loại thuốc mua bên ngoài vì rất có hại cho sức khỏe và não bộ thai nhi.

Thoái hóa cột sống có nên đi bộ không

Thoái hóa cột sống có nên đi bộ không

Thoái hóa cột sống là tình trạng lão hóa của xương khớp, khi cơ thể không được vận động thì tình trạng này sẽ diễn biến nhanh chóng và bệnh phát triển mạnh hơn.

Đi bộ thuộc vào kiểu vận động nhẹ, không chỉ giúp cho cơ bắp dẻo dai mà còn giúp hoạt động trao đổi chất diễn ra nhanh, quá trình lưu thông máu diễn ra dễ dàng hơn làm tinh thần phấn chấn, quên đi những mệt mỏi trong công việc, giảm bớt căng thẳng, stress trong cuộc sống thường ngày.

Tuy nhiên cần đi bộ theo đúng các nguyên tắc về tư thế và nhịp thở để có những tác dụng tuyệt vời đối với sức khỏe. Mỗi ngày nên dành khoảng 30-45 phút đi bộ để cơ thể khỏe mạnh và bệnh thoái hóa cột sống có xu hướng phát triển theo chiều hướng tích cực.

Thoái hóa cột sống có mổ được không

Rất nhiều bệnh nhân bị thoái hóa cột sống mong muốn được mổ để chữa khỏi hoàn toàn những cơn đau nhức kéo dài. Tuy nhiên không phải ai cũng có thể được mổ thoái hóa cột sống.

Đối với những người bị ở giai đoạn đầu, bệnh nhẹ sẽ có các phương pháp chữa trị như dùng thuốc tây, thuốc nam và vật lý trị liệu để giảm triệu chứng. Có thể nói mổ thoái hóa cột sống  là phương pháp cuối cùng giúp bệnh nhân có thể di chuyển được.

Chỉ những bệnh nhân nặng và có các dấu hiệu sau đây mới được mổ: cơn đau quá mức, sử dụng các loại thuốc không khỏi, dây thần kinh bị tổn thương nghiêm trọng.

Mổ thoái hóa cột sống rất nguy hiểm, có thể để lại nhiều biến chứng trong quá trình mổ như: nhiễm trùng, sốc phản vệ, ảnh hưởng mô mềm, tổn thương thần kinh và bệnh có nguy cơ tái phát trở lại.

Do đó bệnh nhân cần thận trọng và cân nhắc trước khi xác định mổ thoái hóa cột sống.

Trên đây là bài viết về bệnh thoái hóa cột sống, hy vọng sẽ mang đến cho các bạn những thông tin vô cùng bổ ích về căn bệnh này để có cách ngăn ngừa bệnh trở nặng. Chúc các bạn luôn mạnh khỏe và thành công! Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết trên doctortama.

Xem thêm: Thoát vị đĩa đệm: Triệu chứng và cách điều trị

Đánh giá Thoái hóa cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị 9/10 dựa trên 4567 đánh giá.

Bài viết liên quan

Bài viết cùng chuyên mục